Temel Geometri Terimleri

[ParaboL]

NOKTA, DOĞRU, DÜZLEM​

Terim	Açıklama
Nokta	Yeri olan ama boyutu olmayan geometrik varlık. Harfle gösterilir: A, B, C
Doğru	İki yönde sonsuza uzanan, sonsuz nokta kümesi
Doğru Parçası	İki nokta arasındaki sınırlı uzunluk
Işın	Bir noktadan başlayıp tek yönde sonsuza uzanan yarı doğru
Düzlem	Sonsuza uzanan düz yüzey (2 boyutlu)
Uzay	Tüm noktaların kümesi (3 boyutlu)

---

AÇI TERİMLERİ​

Terim	Açıklama
Açı	İki ışının ortak noktada oluşturduğu şekil
Köşe	Açıyı oluşturan ışınların ortak noktası
Kenar	Açıyı oluşturan ışınların her biri
Dar Açı	0° ile 90° arasındaki açı
Dik Açı	Tam 90°'lik açı
Geniş Açı	90° ile 180° arasındaki açı
Doğru Açı	Tam 180°'lik açı
Refleks Açı	180° ile 360° arasındaki açı
Tam Açı	Tam 360°'lik açı
Tümler Açı	Toplamı 90° olan iki açı
Bütünler Açı	Toplamı 180° olan iki açı
Ters Açı	Kesişen doğruların karşılıklı eşit açıları

---

ÜÇGEN TERİMLERİ​

Terim	Açıklama
Üçgen	Üç kenar ve üç açıdan oluşan çokgen
İç Açı	Üçgenin içinde kalan açılar (toplamı 180°)
Dış Açı	Bir kenarın uzantısıyla komşu kenarın oluşturduğu açı
Eşkenar Üçgen	Üç kenarı da eşit, her açısı 60° olan üçgen
İkizkenar Üçgen	İki kenarı eşit olan üçgen
Çeşitkenar Üçgen	Üç kenarı da farklı uzunlukta olan üçgen
Dik Üçgen	Bir açısı 90° olan üçgen
Dar Açılı Üçgen	Tüm açıları 90°'den küçük olan üçgen
Geniş Açılı Üçgen	Bir açısı 90°'den büyük olan üçgen
Hipotenüs	Dik üçgende dik açının karşısındaki en uzun kenar
Dik Kenar	Dik üçgende dik açıyı oluşturan kenarlar
Medyan	Bir köşeyi karşı kenarın orta noktasına bağlayan doğru parçası
Yükseklik	Bir köşeden karşı kenara indirilen dik
Açıortay	Bir açıyı iki eşit parçaya bölen doğru
Orta Dikey	Bir kenarın orta noktasından geçen dik doğru

---

DÖRTGEN TERİMLERİ​

Terim	Açıklama
Dörtgen	Dört kenar ve dört açıdan oluşan çokgen (iç açı toplamı 360°)
Kare	Dört kenarı eşit, dört açısı 90° olan dörtgen
Dikdörtgen	Karşılıklı kenarları eşit, dört açısı 90° olan dörtgen
Paralelkenar	Karşılıklı kenarları paralel ve eşit olan dörtgen
Eşkenar Dörtgen (Baklava)	Dört kenarı eşit olan paralelkenar
Yamuk	Sadece bir çifti paralel olan dörtgen
İkizkenar Yamuk	Paralel olmayan kenarları eşit olan yamuk
Köşegen	Bir dörtgenin karşılıklı köşelerini birleştiren doğru parçası

---

DAİRE TERİMLERİ​

Terim	Açıklama
Daire	Bir merkeze eşit uzaklıktaki noktalar kümesi
Çevre (Çember)	Dairenin dış sınırı
Yarıçap (r)	Merkez ile çevre üzerindeki herhangi bir nokta arası uzaklık
Çap (d)	Merkezden geçen ve çemberi iki noktada kesen doğru parçası (d = 2r)
Yay	Çember üzerindeki iki nokta arasındaki parça
Kiriş	Çember üzerindeki iki noktayı birleştiren doğru parçası
Teğet	Çembere bir noktada değen doğru
Kesken	Çemberi iki noktada kesen doğru
Dilim	İki yarıçap ve yay arasındaki bölge (pasta dilimi gibi)
Yay Uzunluğu	Yayın çember üzerindeki uzunluğu
Merkez Açısı	Merkezde oluşan, yayı kapsayan açı

---

UZAYSAL GEOMETRİ TERİMLERİ​

Terim	Açıklama
Küp	6 eşit kare yüzlü, 12 eşit kenarlı katı cisim
Dikdörtgenler Prizması	6 dikdörtgen yüzlü katı cisim
Silindir	İki dairesi tabanı olan yuvarlak katı cisim
Koni	Dairesel tabanı ve tepe noktası olan katı cisim
Küre	Tüm noktaları merkezden eşit uzaklıkta olan katı cisim
Piramit	Çokgen tabanı ve üçgen yüzleri olan katı cisim
Yüzey Alanı	Bir cismin dış yüzeyinin toplam alanı
Hacim	Bir cismin kapladığı üç boyutlu alan
Köşe (vertex)	Katı cisimlerde kenarların buluştuğu nokta
Ayrıt	Katı cisimlerde iki yüzeyin kesiştiği kenar

---

ÖLÇÜ VE DÖNÜŞÜM TERİMLERİ​

Terim	Açıklama
Çevre	Bir şeklin dış kenarlarının toplam uzunluğu
Alan	Bir yüzeyin kapladığı yer (cm², m²)
Simetri	Bir şeklin iki eşit parçaya bölünebilmesi
Simetri Ekseni	Şekli iki eşit parçaya bölen doğru
Öteleme	Şeklin yönünü koruyarak taşınması
Dönme	Şeklin bir merkez etrafında döndürülmesi
Yansıma	Şeklin bir eksen üzerinde ayna görüntüsünün alınması
Ölçekleme	Şeklin büyütülmesi veya küçültülmesi
Benzerlik	Şekil aynı, boyutlar farklı olan iki şekil
Eşlik	Şekil ve boyutlar aynı olan iki şekil

---

TEMEL FORMÜLLER ÖZETI​

Üçgen → Alan = (taban × yükseklik) / 2
Kare → Alan = kenar², Çevre = 4 × kenar
Dikdörtgen → Alan = uzunluk × genişlik, Çevre = 2 × (u + g)
Daire → Alan = π × r², Çevre = 2 × π × r
Pisagor → a² + b² = c² (dik üçgende)

---

Herhangi bir terim hakkında daha ayrıntılı açıklama veya örnek soru çözümü ister misiniz?